مقایسه لوله پوش‌فیت و پلیکا: کدام لوله فاضلاب زودتر می‌گیرد؟

انتخاب سیستم لوله‌کشی فاضلاب، یکی از آن تصمیم‌های حیاتی در ساختمان‌سازی است که معمولاً تا زمانی که بوی بد فاضلاب بلند نشود یا آب از کف‌شور بالا نزند، کسی به آن فکر نمی‌کند. اگر در مرحله انتخاب متریال برای ساختمان خود هستید یا مدام با مشکل گرفتگی لوله فاضلاب دست‌وپنج نرم می‌کنید، این مقاله تخصصی از وب‌سایت بازکنی، پاسخ نهایی شماست.

ما در این مطلب، دو رقیب اصلی بازار یعنی لوله پلیکا (U-PVC) و لوله پوش‌فیت (PP) را از منظر مهندسی سیالات و مکانیسم‌های گرفتگی کالبدشکافی می‌کنیم تا ببینیم کدام‌یک زودتر پای سرویس‌کار لوله‌بازکنی را به خانه شما باز می‌کند.

تفاوت ساختاری؛ چرا جنس لوله در گرفتگی نقش دارد؟

در نگاه اول، هر دو لوله پلاستیکی و صاف به نظر می‌رسند، اما در سطح مولکولی، داستان کاملاً متفاوت است.

لوله پلیکا (U-PVC): سخت و بی‌تفاوت به چربی

لوله پلیکا یا همان یو-پی‌وی‌سی، ساختاری قطبی دارد. وجود اتم‌های کلر در این لوله باعث می‌شود که سطح آن تمایل زیادی به جذب مواد غیرقطبی مثل روغن نداشته باشد. این ویژگی در دنیای لوله‌بازکنی یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود.

لوله پوش‌فیت (PP): منعطف اما چربی‌دوست

لوله پوش‌فیت از پلی‌پروپیلن ساخته شده است. این ماده «اولئوفیلیک» یا چربی‌دوست است. یعنی لوله پوش‌فیت مانند یک آهنربا، مولکول‌های چربی موجود در فاضلاب آشپزخانه را به خود جذب می‌کند.

تحلیل هیدرولیکی؛ فرمول مانینگ چه می‌گوید؟

در مهندسی فاضلاب، ظرفیت انتقال لوله با فرمول مانینگ محاسبه می‌شود:

در این فرمول، n نشان‌دهنده ضریب زبری است. شاید در کاتالوگ‌ها ببینید که زبری هر دو لوله یکسان است، اما مشکل از جایی شروع می‌شود که لوله پیر می‌شود. لوله‌های پوش‌فیت به دلیل خراش‌پذیری بالاتر، به مرور زمان زبرتر شده و ضریب n در آن‌ها افزایش می‌یابد. نتیجه؟ سرعت حرکت فاضلاب کم شده و لجن‌ها فرصت پیدا می‌کنند که ته‌نشین شوند.

متهم ردیف اول گرفتگی: اتصالات و شکاف‌های لعنتی!

بیش از ۸۰٪ گرفتگی‌هایی که تیم بازکنی با آن‌ها مواجه می‌شود، در محل اتصالات رخ می‌دهد.

فاجعه ۱۰ میلی‌متری در پوش‌فیت

در سیستم پوش‌فیت، لوله‌ها به صورت نری و مادگی و با یک واشر (اورینگ) به هم متصل می‌شوند. طبق استاندارد، نصاب باید حدود ۱۰ تا ۱۵ میلی‌متر فاصله برای انبساط لوله باقی بگذارد. این فاصله، یک «خندق» یا شکاف در داخل لوله ایجاد می‌کند.

• تشکیل گردابه: وقتی آب به این شکاف می‌رسد، دچار تلاطم شده و ذرات ریز لجن در آن رسوب می‌کنند.
• تله مو: این شکاف و لبه‌های واشر، بهترین مکان برای گیر کردن مو، نخ دندان و دستمال‌های مرطوب هستند.

اتصال چسبی پلیکا؛ مسیری هموار

در مقابل، لوله‌های پلیکا با چسب مخصوص به هم جوش می‌خورند. اگر نصاب حرفه‌ای باشد، داخل لوله کاملاً صاف و بدون پله باقی می‌ماند. این یعنی هیچ مانعی برای گیر کردن زباله‌ها وجود ندارد.

چربی و روغن: دشمن خونی لوله‌های پوش‌فیت

یکی از پیچیده‌ترین فرآیندهای گرفتگی، ساپونیزاسیون یا صابونی شدن چربی‌هاست. چربی‌های مایع در واکنش با املاح آب، به توده‌های سنگی و سختی تبدیل می‌شوند که به “Fatbergs” معروف‌اند.

تحقیقات نشان می‌دهد که به دلیل انرژی سطحی پایین پلی‌پروپیلن (PP)، اولین لایه‌های چربی با قدرت بسیار زیاد به دیواره لوله پوش‌فیت می‌چسبند. این لایه پایه، به عنوان یک لنگرگاه عمل کرده و باعث می‌شود لوله پوش‌فیت خیلی سریع‌تر از لوله پلیکا دچار انسداد ناشی از چربی شود.

جدول مقایسه واکنش به عوامل گرفتگی

پدیده «شکم دادن»؛ وقتی شیب لوله از دست می‌رود

لوله‌های فاضلاب افقی باید شیب ملایمی (معمولاً ۱ تا ۲ درصد) داشته باشند تا نیروی گرانش، فضولات را حرکت دهد.

• پلیکا: بسیار صلب است و تحت وزن فاضلاب تغییر شکل نمی‌دهد.
• پوش‌فیت: نسبت به پلیکا نرم‌تر است. اگر بست‌کاری لوله پوش‌فیت دقیق نباشد، لوله دچار Sagging یا شکم دادن می‌شود.

در این نقاط شکم‌داده، آب همیشه ساکن می‌ماند و شن، ماسه و تفاله چای ته‌نشین می‌شوند. این موضوع یکی از دلایل اصلی گرفتگی‌های مکرر در ساختمان‌های نوسازی است که از سیستم پوش‌فیت غیراستاندارد استفاده کرده‌اند.

مقاومت در برابر فنر لوله‌بازکنی و نگهداری

دیر یا زود، هر لوله‌ای ممکن است بگیرد. اما سوال اینجاست: کدام لوله در برابر تجهیزات لوله‌بازکنی مقاوم‌تر است؟

سختی سطح لوله پلیکا بالاتر است. وقتی سرویس‌کار بازکنی از فنر فولادی برای رفع گرفتگی استفاده می‌کند، لوله پلیکا به راحتی خراش نمی‌خورد. اما لوله پوش‌فیت نرم است؛ فنر می‌تواند روی دیواره داخلی آن خراش ایجاد کند. این خراش‌ها خودشان تبدیل به محلی برای تجمع آلودگی و گرفتگی‌های بعدی می‌شوند.

آب جوش؛ تنها نقطه قوت پوش‌فیت؟

طرفداران پوش‌فیت معتقدند این لوله تا دمای ۹۵ درجه را تحمل می‌کند، در حالی که پلیکا در دمای بالای ۶۰ درجه آسیب‌پذیر است. اما بیایید واقع‌بین باشیم:

در یک واحد مسکونی، چند بار آب جوش با دمای ۱۰۰ درجه مستقیماً وارد لوله می‌شود؟ حتی در این صورت، دمای بالای آب در لوله پوش‌فیت باعث انبساط شدید طولی می‌شود که اگر فضای کافی نداشته باشد، لوله «مارپیچ» شده و دوباره خطر گرفتگی هیدرولیکی ایجاد می‌کند.

جمع‌بندی نهایی: کدام لوله برای سیستم فاضلاب بهتر است؟

با استناد به داده‌های فنی و تجربه میدانی تیم متخصص بازکنی:

اگر اولویت شما کاهش هزینه‌های نگهداری و دوری از گرفتگی‌های مکرر است، لوله پلیکا (U-PVC) به دلیل سطح ضدچربی، اتصالات صاف و صلبیت بالا، انتخاب هوشمندانه‌تری است.

لوله پوش‌فیت برای پروژه‌هایی که سرعت نصب بالا یا تخلیه آب بسیار داغ صنعتی مد نظر است مناسب است، به شرطی که نصب آن توسط افراد فوق‌حرفه‌ای و با رعایت دقیق فواصل بست‌کاری انجام شود.

نیاز به مشاوره یا رفع گرفتگی فوری دارید؟

مهم نیست لوله ساختمان شما از چه جنسی است؛ اگر با مشکل کندی حرکت آب یا بوی نامطبوع مواجه هستید، متخصصان ما در «بازکنی» با تجهیزات پیشرفته و بدون آسیب به بافت لوله، مسیر فاضلاب شما را مثل روز اول باز می‌کنند.

آیا می‌خواهید همین حالا با یک متخصص درباره وضعیت لوله‌کشی ساختمان خود مشورت کنید یا درخواست اعزام سرویس‌کار ثبت کنید؟